Çdo verë, mijëra shqiptarë zgjedhin të kalojnë pushimet e tyre jashtë vendit. Për shumë njerëz kjo është një zgjedhje personale, e lidhur me dëshirën për të eksploruar kultura të reja, për të vizituar destinacione të ndryshme ose thjesht për të përjetuar diçka ndryshe. Në një ekonomi të hapur dhe në një botë ku lëvizja është bërë më e lehtë se kurrë, kjo është një sjellje krejtësisht normale.
Megjithatë, për industrinë shqiptare të turizmit kjo nuk duhet të jetë thjesht një statistikë. Ajo duhet të jetë një pyetje.
Nëse vetë shqiptarët zgjedhin të kalojnë pushimet jashtë vendit, çfarë duhet të ndryshojë që zgjedhja e parë të jetë Shqipëria?
Kjo pyetje nuk ka të bëjë me patriotizmin dhe as me bindjen se shqiptarët duhet të pushojnë domosdoshmërisht në vendin e tyre. Turizmi nuk funksionon mbi detyrimin moral; ai funksionon mbi vlerën që një destinacion arrin të krijojë. Çdo vend konkurron çdo ditë për të fituar kohën, besimin dhe buxhetin e vizitorit.
Shpesh debati reduktohet te çmimet. Por çmimi, në vetvete, rrallëherë shpjegon vendimin e konsumatorit. Në ekonomi dhe në sjelljen e konsumatorit, vendimet ndërtohen mbi perceptimin e vlerës. Klienti nuk pyet vetëm sa kushton një pushim; ai pyet në heshtje nëse përvoja që do të marrë e justifikon atë çmim.
Pikërisht këtu lind pyetja e dytë:
A është problemi çmimi, apo përvoja që klienti merr për atë çmim?
Një hotel modern, një resort i ri apo një restorant me pamje të bukur janë investime të rëndësishme, por ato nuk janë produkti turistik në vetvete. Produkti është përvoja e plotë që vizitori jeton: mënyra si pritet, si komunikon stafi, pastërtia, organizimi, cilësia e ushqimit, koha e pritjes, zgjidhja e problemeve, ndjesia e sigurisë dhe kujdesi ndaj detajeve. Këto elemente nuk krijojnë vetëm kënaqësi; ato ndërtojnë besim dhe nxisin rikthimin.
Në këtë këndvështrim, shqiptarët përbëjnë ndoshta grupin më të vlefshëm të konsumatorëve për industrinë tonë. Ata njohin kulturën vendase, flasin gjuhën, kanë pritshmëri të qarta dhe, mbi të gjitha, krahasojnë Shqipërinë me destinacionet ku zgjedhin të kalojnë pushimet. Për këtë arsye, zgjedhjet e tyre janë një burim informacioni me vlerë strategjike.
Në vend që të pyesim pse po largohen, ndoshta duhet të pyesim se çfarë po gjejnë diku tjetër. Është raporti cilësi–çmim? Konsistenca e shërbimit? Profesionalizmi i stafit? Besueshmëria? Organizimi? Apo ndjesia se përvoja që marrin është në përputhje me pritshmëritë që u janë krijuar?
Turizmi shqiptar ka bërë hapa të rëndësishëm në zhvillimin e infrastrukturës. Janë ndërtuar hotele moderne, restorante me sta>ndarde të larta dhe resorte që rivalizojnë vizualisht shumë destinacione rajonale. Megjithatë, konkurrueshmëria afatgjatë nuk ndërtohet vetëm me investime fizike. Ajo ndërtohet me standarde të qëndrueshme, me kulturë shërbimi dhe me aftësinë për të ofruar një përvojë që klienti e konsideron të denjë për çmimin që paguan.
Në fund të fundit, pyetja nuk është nëse shqiptarët duhet të udhëtojnë jashtë. Ata do të vazhdojnë ta bëjnë, ashtu si çdo qytetar europian. Pyetja është më ambicioze: çfarë duhet të ndërtojmë që Shqipëria të mos jetë vetëm një destinacion i dëshiruar nga të huajt, por edhe zgjedhja e parë e vetë shqiptarëve?
Sepse destinacionet më të forta nuk janë ato që vizitohen vetëm nga të tjerët. Janë ato që vazhdojnë të zgjidhen, vit pas viti, edhe nga njerëzit që i njohin më mirë.